Jak Ameryka pomogła Ukrainie w odzyskaniu niepodległości

Materiał nadesłany na maila:
„Ciekawy artykuł w ukraińskiej prasie, mimowolnie odkrywający jak przesiąknięte wpływami nacjonalizmu ukraińskie elity są powiązane z częścią polskiej opozycji (Kultura itp).”

www.kyivpost.com

Taras Kuzio

Jak Ameryka odegrała kluczową rolę w uzyskaniu niepodległości przez Ukrainę.

USA odegrały kluczową rolę w powstaniu Ukrainy jako niezależnego państwa. Ale ta historia, aż do teraz, nigdy nie została opowiedziana. Oficjalne dokumenty USA z czasów zimnej wojny dopiero teraz są odtajniane, podczas gdy świadkowie są albo niechętni do rozmowy, albo już ich nie ma.

USA sfinansowały najbardziej udaną wydawniczą i badawczą operację w ukraińskiej diasporze podczas zimnej wojny. Washington zrobił to samo ze zlokalizowanym w Paryżu Instytutem Literackim, który była wydawcą magazynu Kultura. Washington dlatego poparł dwa najbardziej wpływowe i intelektualne czasopisma diaspor polskiej i ukraińskiej ? odpowiednio Kulturę i Suchasnist.

Ta historia zaczyna się w 1944 roku, kiedy przedstawiciele UHWR (Ukraińska Główna Rada Wyzwoleńcza), z których jednym jest legendarny Mykola Lebed?, są wysłani do Europy Zachodniej w celu nawiązania kontaktu z aliantami. UHWR została ustanowiona przez podziemną OUNb (Organizacja Ukraińskich Nacjonalistów Stepana Bandery) na Ukrainie jako nadrzędne ciało polityczne.

Jednym z rezultatów współpracy pomiędzy zpUHWR a zachodnimi sojusznikami były skoki spadochronowe kurierów na Ukrainie na początku lat 50-tych. To było w dużej mierze nieskuteczne ze względu na infiltrację brytyjskiego wywiadu i OUNb przez radzieckich szpiegów. Na początku lat 50-tych, nacjonalistyczne podziemie ukraińskie zostało pokonane.

W 1952 roku, Amerykanie przeszli z twardych metod działania na miękkie i zaczęli finansowanie zpUHWR poprzez Prolog Research and Publishing Corporation (Korporację Naukowo-Wydawniczą Prolog) zlokalizowaną przez większość swego czterdziestoletniego funkcjonowania w Nowym Jorku. Od 1950 roku czasopismo Suchanist i wydawcy książek mieścili się w Monachium a od 1980 roku Society Soviet Nationality Studies (SSNS) i Ukrainian Press Agency (Ukraińska Agencja Prasowa,UAP) miały siedzibę w Londynie.

Amerykańskie finansowanie Prologu trwało do końca lat 80-tych, kiedy USA zaprzestały tajnych operacji przeciwko ZSRR. Był to gest prezydenta George?a Busha wobec prezydenta Michaiła Gorbaczowa. Prolog zamknął swoje podwoje w 1992 roku, ale magazyn Suchasnist publikował na Ukrainie do 2010 roku.

Wiceprezes Prologu Anatol Kaminsky i prezes Roman Kupchinsky mieli ścisły związek z inną finansowaną przez USA operacją, Radiem Liberty, gdzie byli szefami ukraińskiego serwisu (Radio Svoboda). Bohdan Nahaylo, który współpracował z Prologiem w latach 80-tych, był również szefem Radia Swoboda.

Amerykańskie dokumenty z lat 40-tych pokazują, że wierzono, iż tylko dwie grupy emigracji miały wpływy na Ukrainie – zpUHWR i OUNb. Te dwie organizacje, pierwsza działając głównie dzięki amerykańskim pieniądzom, a druga dzięki masowej sieci społecznej, były największymi graczami vis-?-vis Ukrainy w ciągu następnych czterech dziesięcioleci.

Był to również widok sowieckiego reżimu, co widać w zabójstwach lidera OUNz Lwa Rebeta i przywódcy OUNb Stepana Bandery w Monachium w 1957 i 1959 roku, odpowiednio, przez agenta KGB Bohdana Staszyńskiego. To nie przypadek, że Staszyński wyszedł z ukrycia, by dać wywiady dla mediów dopiero po wybraniu Wiktora Janukowycza na prezydenta w ubiegłym roku. OUNz (za granicą) powstała w 1952 roku po zerwaniu z OUNb i wspierała zpUHWR.

Prolog i OUNb różniły się czterech ważnych kwestiach w ich podejściu do Ukrainy.

Pierwszą była strategia stworzenia tylko przez OUNb struktur podziemia na Ukrainie. Niestety, niektóre z nich były kierowane przez byłych przywódców OUNb, którzy zostali zwerbowani przez KGB lub przez podwójnych agentów KGB. Z tego powodu były one często źródłem prowokacji, jak w 1971-1972, kiedy kurier OUNb z Belgii został aresztowany, co doprowadziło do powszechnych aresztowań znanych jako „pogrom” ukraińskiej opozycji i kultury.
Drugą były publikacje OUNb koncentrujące się tylko na nacjonalistycznej literaturze. Ponieważ Prolog, podobnie jak Instytut Literacki, był niezależny finansowo z diaspory, mógł publikować książki i artykuły z całego spektrum politycznego. Należą do niego na przykład narodowi komuniści z lat 20-tych i 60-tych, tacy jak Iwan Dziuba, którego dobrze znany „Internacjonalizm czy rusyfikacja?” został opublikowany pod koniec lat 60-tych.
Dziuba, pierwszy minister kultury Ukrainy, wydał magazyn Suchasnist na Ukrainie.

Trzecia różnica polegała na stosunku do zmian na Ukrainie. OUNb nie ufała nie-nacjonalistycznej opozycji, w tym Ruchowi w latach 80-tych.

Prolog w tym czasie objął różne ideologiczne trendy w opozycji i frakcje Komunistycznej Partii Ukrainy. W związku z tym pod koniec lat 80-tych Prolog uzyskał największą ilość środków finansowych (liczoną w milionach dolarów) i technicznych dla powstającego ruchu demokratycznego na Ukrainie.

Ostatnią rzeczą, która je różniła, była ich zdolność do pracy z innymi narodowościami uciskanymi przez komunizm. W latach 80-tych Prolog i SSNS / UAP współpracowały z czeską opozycją i podziemiem polskim w przemycie książek i czasopism na Ukrainę, z których niektóre zostały przedrukowane w Polsce i szkoliły Ukraińców w podziemnych technikach drukarskich.

Ta współpraca zbudowała wieloletnie bliskie więzi między magazynem Suchasnist a czasopismem Kultura, promujące pojednanie polsko-ukraińskie dziesiątki lat zanim otrzymało ono wsparcie z wewnątrz Polski przez papieża kardynała Wojtyłę i Solidarność. Współpraca z polskim podziemiem była wspomagana przez Adriana Karatnycky?ego, który wówczas był w AFL-CIO.

Młodsze pokolenie amerykańskich Ukraińców przejęło kontrolę nad Prologiem w 1978 roku, kiedy Roman Kupchinsky został wybrany na prezydenta. To był dogodny moment, ponieważ amerykańskie dotacje wzrosły do ??najwyższego poziomu w okresie prezydentury Ronalda Reagana podczas jego krucjaty przeciwko „imperium zła”. Liberalizacja w ZSRR od 1985 r. za Gorbaczowa także otworzyła możliwości dla tajnych i jawnych operacji wspierania opozycji demokratycznej i podziałów w Komunistycznej Partii Ukrainy.

Większa amerykańskie fundusze pozwoliły na ekspansję działalności Prologu w Wielkiej Brytanii z otwarciem SSNS / UAP i uruchomieniem anglojęzycznej publikacji Soviet Nationality Survey, pod redakcją Alexandra Motyla i Nadii Diuk oraz Soviet Ukrainian Affairs, który wzorowany był na wcześniejszej publikacji Prologu, Digest of the Soviet Ukrainian Press, publikowanej od lat 50-tych do 70-tych. UAP wydawała komunikaty prasowe w językach ukraińskim i angielskim i zebrała największą kolekcję ukraińskich samizdatów [samvydav] na Zachodzie.

UAP otwarła międzynarodowe biura w Warszawie (kierowane przez Romana Kryka), w Kijowie i w Moskwie. Z trzech kijowskich studentów dziennikarstwa UAP , Serhij Skrypnik jest dzisiaj redaktorem w Kyiv Weekly, Wiktor Tkaczuk (Ukolov) jest deputowanym Bloku Julii Tymoszenko (BJuT) a Wiaczesław Pikhovshek jest od dawna reżimowym apologetą.

Sama UAP była również narzędziem przy uzyskaniu grantu z NED (National Endowment Democracy), który ustanowił pierwszy ukraiński think-tank, Centrum Niezależnych Badań Politycznych [the Center for Independent Political Research], który po upływie dwóch dekad wciąż działa prężnie (www.ucipr.kiev.ua).

Amerykańskie finansowanie Prologu jest jedną z najbardziej udanych tajnych operacji Waszyngtonu w czasie zimnej wojny z ZSRR i odegrało kluczową rolę w osiągnięciu niepodległości Ukrainy. W nadchodzących dziesięcioleciach ujawnione zostaną dokumenty USA, które pozwolą na ukazanie bardziej szczegółowo tego sukcesu.

Archiwa Prologu są zdeponowane w Centrum Badań Ruchu Wyzwoleńczego we Lwowie na Ukrainie (http://cdvr.org.ua/). Archiwa SSNS i UAP znajdują się w Hoover Institution, Stanford University.

archiwa


Autor

Piotrek

Cóż, ten świat nie zawsze działa według norm, które zakładasz,że istnieją...? Co jest dobre co złe? Czy lepiej milczeć na ten temat, czy mówić? Zdecydujcie sami, ja już podjąłem decyzję.